''Ο άνθρωπος είναι το προϊόν των τραυμάτων της παιδικής του ηλικίας'' S. Freud.
Λέγοντας ‘‘παιδικό τραύμα’’ εννοούμε ένα βίαιο, επικίνδυνο ή τρομακτικό γεγονός της παιδικής ηλικίας, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει διάφορες καταστάσεις όπως: σωματική, σεξουαλική, ψυχολογική ή λεκτική κακοποίηση. Επίσης, συμβάντα ή πράξεις που κάνουν το παιδί να νοιώθει ασήμαντο, παραμέληση, χλευασμοί μπροστά σε τρίτους, συναισθηματικά τραύματα από διαζύγιο, βαριά ασθένεια ή θάνατο προσφιλούς προσώπου, τροχαίο ατύχημα, έκθεση στη βία, πολεμικές συρράξεις, προσφυγιά, ρατσισμός, φυσικές καταστροφές κ.ά.
Για ποιο λόγο τα βιώματα της παιδικής μας ηλικίας μας ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή μας; Για ποιο λόγο η παιδική ηλικία μας ακολουθεί σε όλη την ενήλικη ζωή μας, αφήνοντας πολλές φορές μέσα μας τραύματα και πληγές οι οποίες ίσως και να μην επουλωθούν ποτέ;
Η παιδική ηλικία είναι εκείνη η οποία αποτελεί και το θεμέλιο για τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας. Είναι η ηλικία εκείνη στην οποία το άτομο πλάθεται όπως ένας πηλός, απορροφώντας όλα τα μηνύματα και τη συμπεριφορά του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος. Το παιδί απορροφά όπως ένα σφουγγάρι τα μηνύματα του κοινωνικού περιβάλλοντος, τα οποία και αποτελούν την κύρια αιτία για το υγιές ή μη υγιές χτίσιμο της προσωπικότητάς του.
Τα παιδικά τραύματα έχουν αρνητική μακροχρόνια επίδραση στην συναισθηματική, την ψυχολογική και την σωματική ευημερία. Συνδέονται με διαταραχές των συναισθημάτων, κατάθλιψη και υπερβολικό άγχος. Τα παιδιά που έχουν μεγαλώσει σε ένα συναισθηματικά κακοποιητικό περιβάλλον είναι πολύ πιθανό να αντιδρούν έντονα στο στρες και να έχουν διαπροσωπικά προβλήματα ως ενήλικες.
Για παράδειγμα, αν ένα παιδί αποζητά αγάπη σε εκείνη την τόσο τρυφερή ηλικία και δεν τη δέχεται, τότε είναι πιθανότερο η ίδια η αυτοεκτίμηση να δεχθεί το έναυσμα ώστε να παραμείνει χαμηλή και στην ενήλικη ζωή.
Οι εκδηλώσεις των παιδικών τραυμάτων στην ενήλικη ζωή ενδέχεται να περιλαμβάνουν:
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση και φτωχή εικόνα του εαυτού.
- Έλλειψη ελέγχου των συμπεριφορών (παρορμητικότητα).
- Διαρκή θυματοποίηση, διότι η κακοποίηση ή η παραμέληση ωθούν στη δημιουργία μιας ταυτότητας θύματος και όταν αυτό συμβαίνει είναι δύσκολο να δουν τον εαυτό τους σαν κάποιον που έχει τη δύναμη και το έλεγχο στη ζωή του.
- Παθητικά επιθετική συμπεριφορά, όπως για παράδειγμα χρησιμοποιούν τον σαρκασμό ως άμυνα ή δεν νιώθουν άνετα όταν δείχνουν το θυμό τους επειδή δεν ξέρουν τι θα γίνει αν το κάνουν.
- Δεν μπορούν να εμπιστευτούν εύκολα τους ανθρώπους και έτσι δεν μπορούν να δημιουργήσουν ικανοποιητικές κοινωνικές σχέσεις.
- Μειωμένη γνωστική ικανότητα, διότι όταν ως παιδιά κακοποιούνται ή παραμελούνται συχνά εμφανίζουν κάποια γνωστικά προβλήματα (φτωχές λεκτικές ικανότητες, προβλήματα στη συγκέντρωση κ.ά.), τα οποία τους ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή.
Επομένως, αν κάποιος μεγάλωσε σε ένα διαταραγμένο περιβάλλον (καυγάδες, κακοποίηση, απόρριψη, εγκατάλειψη κ.ά.) στην παιδική του ηλικία, είναι σημαντικό να προσπαθήσει να το αφήσει πίσω του και να μην του επιτρέψει να δηλητηριάσει την ενήλικη ζωή του.
Συνηθισμένες συμπεριφορές των ενηλίκων με τραύματα από την παιδική ηλικία είναι:
- Καταβάλλονται εύκολα από φόβους και φοβίες,
- Κάνουν πολλούς συμβιβασμούς,
- Έχουν επαναλαμβανόμενες κρίσεις πανικού,
- Παρουσιάζουν παθητικο-επιθετική συμπεριφορά,
- Βρίσκονται σε κατάσταση συνεχούς έντασης,
- Μπορεί να γίνουν μοναχικοί κ.ά.
Διότι όλα αυτά θα έχουν αρνητικές επιπτώσεις στα προσωπικά του, στις αισθηματικές, κοινωνικές και εργασιακές του σχέσεις. Σίγουρα θα είναι μία διαδικασία δύσκολη αλλά όχι ακατόρθωτη, την οποία και αξίζει όμως να καταφέρει.
Τα τραύματα της παιδικής ηλικίας είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα που καλείται κάποιος να αντιμετωπίσει για να μπορέσει επουλώσει τις βαθιές πληγές που αφήνουν... Το καλύτερο που μπορεί να κάνει είναι να ζητήσει τη βοήθεια και την υποστήριξη ενός ειδικού ψυχολόγου.
