ΟΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΙΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ
Εξετάζοντας τα άτομα που δημιουργούν τη μεγαλύτερη ζημιά στις προσωπικές σχέσεις, δηλαδή οι κακοποιητές, οι χειριστικοί, οι ελεγκτές, οι αυτοκαταστροφικοί κ.ά. διαπιστώνουμε ότι βρίσκονται κυρίως στην Ομάδα (συστάδα) Β των Διαταραχών Προσωπικότητας.
Στον γενικό πληθυσμό, ο μεγαλύτερος αριθμός διαταραχών προσωπικότητας εμπίπτει στην Ομάδα Β. Υπάρχουν τέσσερις Διαταραχές Προσωπικότητας στην Ομάδα Β:
1) Η Αντικοινωνική Προσωπικότητα κυμαίνεται από άτομα που είναι χρόνια ανεύθυνα, μη υποστηρικτικά, απατεώνες έως άτομα που έχουν πλήρη περιφρόνηση για τα δικαιώματα των άλλων και διαπράττουν εγκληματικές πράξεις χωρίς τύψεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν μέχρι και τον θάνατο θυμάτων π.χ. γυναικοκτονίες, παιδοκτονίες κ.ά.. Η Αντικοινωνική Προσωπικότητα έχει σχεδόν πλήρη εγωισμό και συνήθως έχει ένα μοτίβο νομικών προβλημάτων, ψεύδους και εξαπάτησης, σωματικής επίθεσης και εκφοβισμού, έλλειψη σεβασμού για την ασφάλεια των άλλων, απροθυμία για την τήρηση των κοινωνικών κανόνων και προτύπων για εργασία, υποστήριξη και γονική μέριμνα.
2) Η Οριακή Προσωπικότητα έχει ένα διάχυτο μοτίβο έντονων αλλά ασταθών σχέσεων, διάθεσης και αυτοαντίληψης. Ο έλεγχος των παρορμήσεων είναι σοβαρά μειωμένος. Τα άτομα αυτά γίνονται ιδιαίτερα κουραστικά σε μια σχέση.
Κοινά χαρακτηριστικά της Οριακής Προσωπικότητας περιλαμβάνουν:
- Φόβους πανικού εγκατάλειψης
- Ασταθείς κοινωνικές σχέσεις
- Αστάθεια στην εικόνα του εαυτού
- Παρορμητικές και αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, όπως ασυδοσία στα έξοδα ή/και κατάχρηση ουσιών, αλκοόλ.
- Επικίνδυνες συμπεριφορές π.χ. στην οδήγηση ή στις σεξουαλικές συνευρέσεις
- Χρόνια συναισθήματα κενού
- Έντονο θυμός
- Παράνοια
- Αυτοτραυματισμός και επαναλαμβανόμενες σκέψεις ή απόπειρες αυτοκτονίας
3) Η Ιστριονική Προσωπικότητα έχει ένα διάχυτο μοτίβο υπερβολικής συναισθηματικής επίδειξης και αναζήτησης προσοχής. Τα άτομα με αυτή την προσωπικότητα είναι υπερβολικά δραματικά και συχνά θεωρούνται από το κοινό ως άτομα τύπου «βασίλισσας του δράματος». Συχνά είναι σεξουαλικά σαγηνευτικά και φαινομενικά χαριτωμένα αλλά τελικά γίνονται ιδιαίτερα χειριστικά στις σχέσεις.
4) Η Ναρκισσιστική Προσωπικότητα έχει μια διάχυτη ενασχόληση για θαυμασμό, ιδιαίτερα δικαιώματα και εγωισμό. Τα άτομα με αυτή την προσωπικότητα υπερβάλλουν για τα επιτεύγματά τους ή τα ταλέντα τους, δεν έχουν ενσυναίσθηση ή ουσιαστικό ενδιαφέρον για τους άλλους, είναι φορτισμένα με φθόνο και ζήλια και έχουν αλαζονική στάση. Το αίσθημα δικαιώματος και η υπερβολική αυτοεκτίμησή τους δεν σχετίζονται με το πραγματικό ταλέντο ή τα επιτεύγματά τους. Αισθάνονται ότι δικαιούνται ιδιαίτερη προσοχή, προνόμια και εκτίμηση σε κοινωνικά περιβάλλοντα. Αυτό το αίσθημα δικαιώματος παράγει επίσης ένα αίσθημα ότι δικαιούνται να τιμωρήσουν ή/και να κακοποιήσουν (συναισθηματικά, σωματικά) όσους δεν παρέχουν τον απαιτούμενο σεβασμό, θαυμασμό ή προσοχή προς το άτομό τους, ακόμη και τον/την σύντροφό τους.
Καθώς προχωράμε στη ζωή, συναντάμε μια ποικιλία ατόμων. Μια σχέση με άτομο που έχει Διαταραχή Προσωπικότητας είναι εντελώς διαφορετική. Οι σύντροφοι με Διαταραχή Προσωπικότητας "Ομάδας Β" μπορεί να δημιουργήσουν σημαντικές δυσκολίες στη ζωή μας. Τα άτομα αυτά, όπως περιγράφονται παραπάνω, στην αρχή μπορεί να φαίνονται σαγηνευτικά ή χαριτωμένα, αλλά αναλαμβάνουν γρήγορα τον έλεγχο και η ζωή μας επικεντρώνεται στις ανάγκες, τις απαιτήσεις και τους στόχους τους. Για να επιτύχουν τους εγωκεντρικούς τους στόχους, οι σύντροφοι αυτοί γίνονται ελεγκτές, κακοποιητές, χειριστικοί και καταχραστές στις σχέσεις.
Η έγκαιρη αναγνώριση ατόμων που δημιουργούν ανθυγιεινές, τοξικές σχέσεις και η έγκαιρη απομάκρυνση από αυτά, μπορεί να μας σώσει από χρόνια θλίψη και κατάθλιψη, καθώς και από βλαβερές συνέπειες στην προσωπικότητά, την αυτοεκτίμησή, τα οικονομικά και τον τρόπο ζωής μας.
