ΠΟΣΟ ΔΙΑΦΕΡΕΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ;
Στην ψυχολογία, η θεωρία παρέχει τα πλαίσια, τις εξηγήσεις και τις προβλέψεις (το «γιατί» και το «τι να περιμένουμε»), ενώ η πράξη είναι η εφαρμογή, η παρατήρηση και η παρέμβαση στον πραγματικό κόσμο (το «πώς»), αποκαλύπτοντας συχνά τη χαώδη, πολύπλοκη και μοναδική φύση των ατόμων που οι θεωρίες απλοποιούν, δημιουργώντας ένα κενό όπου η θεωρία (απλοποιημένα μοντέλα) συναντά την ατελή πραγματικότητα (μοναδικοί άνθρωποι), απαιτώντας από τους ειδικού ψυχικής υγείας (ψυχολόγους/ψυχιάτρους) να χρησιμοποιούν τη θεωρία ως οδηγό, αλλά να προσαρμόζονται με την εμπειρία και την κρίση τους.
Οι βασικές διαφορές της θεωρίας από την πράξη στην ψυχολογία είναι ότι η θεωρία χρησιμοποιεί αφηρημένα, γενικευμένα μοντέλα, κατασκευασμένα με υποθέσεις, εστίαση σε μοτίβα και γενικούς κανόνες και σενάρια "τέλειου κόσμου", ενώ η πράξη έχει συγκεκριμένη εφαρμογή, περίπλοκη πραγματικότητα, μοναδικά άτομα, εστίαση σε συγκεκριμένα αποτελέσματα και "ατελή κόσμο".
Οι θεωρίες στην ψυχολογία, όπως η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία ή η Θεωρία του Δεσμού κ.ά. παρέχουν στους ψυχολόγους έννοιες, υποθέσεις και μεθόδους για την κατανόηση και τη θεραπεία των πελατών. Οι πραγματικές περιπτώσεις λειτουργούν ως πειράματα, δείχνοντας τι λειτουργεί και τι όχι, οδηγώντας σε βελτίωση της θεωρίας, τροποποίηση ή νέες θεωρίες. Ουσιαστικά η ψυχοθεραπεία είναι μια μορφή «τέχνης», δηλαδή δεν είναι απλώς μια εφαρμοσμένη επιστήμη αλλά μια τέχνη μετασχηματισμού νοημάτων, όχι μόνο γεγονότων, που σημαίνει ότι οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας πρέπει να ερμηνεύουν και να προσαρμόζονται και όχι να ακολουθούν τυφλά κανόνες.
Με απλά λόγια οι θεωρίες αποστάζουν την πραγματικότητα για να είναι κατανοητές, αλλά οι πραγματικοί άνθρωποι δεν χωράνε σε συγκεκριμένα πλαίσια. Οι στατιστικές προβλέψεις από τη θεωρία δεν ισχύουν πάντα για ένα μόνο άτομο, αλλά απαιτείται κλινική δεξιότητα και διαίσθηση. Οι δεξιότητες και η λεπτή κατανόηση από τον ψυχολόγο («πώς να το κάνει») αναπτύσσονται μέσω της εμπειρίας, συμπληρώνοντας τη δομημένη θεωρητική γνώση («τι να κάνει»).
Στην ουσία, η θεωρία είναι ο χάρτης, αλλά η πρακτική είναι η πλοήγηση σε πραγματικό έδαφος, το οποίο είναι πάντα πιο λεπτομερές και απρόβλεπτο από ό,τι υποδηλώνει ο χάρτης, απαιτώντας συνεχή μάθηση από την εμπειρία για να γεφυρωθεί το χάσμα.
