Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ
Στο επίκεντρο της Κοινωνικής Ψυχολογίας, η θεωρία ομάδων διερευνά την αλληλεπίδραση μεταξύ ατόμου και συλλογικότητας. Επικεντρώνεται στον μηχανισμό με τον οποίο οι ομαδικές διεργασίες επηρεάζουν την ψυχοσύνθεση και τη συμπεριφορά των μελών, δίνοντας έμφαση στις εσωτερικές δυναμικές, την κοινωνική ταυτότητα και τη διαχείριση των συγκρούσεων.
Πρόκειται για τη μελέτη της αμοιβαίας σχέσης ατόμου και κοινωνικής ομάδας (π.χ. εθνικότητα, θρησκεία, ποδοσφαιρική ομάδα, επαγγελματική ομάδα)., με έμφαση στο πώς η ομαδική ένταξη μεταβάλλει τις ατομικές αντιλήψεις και προωθεί φαινόμενα όπως η συνεργασία, η σύγκρουση και η ανάπτυξη συλλογικής ταυτότητας.
Η θεωρία Κοινωνικής Ταυτότητας είναι ίσως η πιο κεντρική στην Κοινωνική Ψυχολογία και εξετάζει το μέρος της αυτοεικόνας του ατόμου που προέρχεται από την ένταξή του σε κοινωνικές ομάδες. Τα άτομα επιδιώκουν θετική αυτοεκτίμηση, οπότε τείνουν να αξιολογούν θετικά την ομάδα τους και να τη συγκρίνουν με άλλες ομάδες, συχνά με τρόπο που ευνοεί τη δική τους. Η διάκριση ανάμεσα στο «εμείς» και το «αυτοί» μπορεί να οδηγήσει σε προκαταλήψεις, στερεότυπα και συγκρούσεις.
Η θεωρία Κοινωνικής Κατηγοριοποίησης Αποτελεί εξέλιξη της θεωρίας Κοινωνικής Ταυτότητας και υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι οργανώνουν τον κοινωνικό κόσμο ταξινομώντας τους εαυτούς τους και τους άλλους σε κατηγορίες (π.χ. «μαθητές», «εργάτες»).
Αυτό βοηθά στην κατανόηση του κοινωνικού περιβάλλοντος, αλλά εντείνει την αίσθηση της ομοιότητας μέσα στην ομάδα (ομοιογένεια) και τη διαφορά με τις εξω-ομάδες.
Κάθε ομάδα έχει τη δυναμική της, είναι ένα «όλον» με ιδιότητες διαφορετικές από το άθροισμα των μελών της. Σε κάθε ομάδα υπάρχουν ομαδικοί κανόνες, δηλαδή άγραφοι κανόνες που καθοδηγούν τη συμπεριφορά των μελών, συνοχή, δηλαδή ο βαθμός δέσμευσης και αλληλεγγύης των μελών και στάδια ανάπτυξης (σχηματισμός σύγκρουση, κανονικοποίηση, απόδοση).
Η Κοινωνική Ψυχολογία μελετά επίσης τα φαινόμενα που προκύπτουν μέσα στις ομάδες όπως η τάση των ομάδων να παίρνουν πιο ακραίες αποφάσεις από αυτές που θα έπαιρναν τα μέλη τους μεμονωμένα, η επιθυμία για ομοφωνία (ομαδική σκέψη), η οποία μέσα σε μια ομάδα υπερισχύει της ορθής κρίσης, οδηγώντας σε κακές αποφάσεις. Επίσης, στις ομάδες παρατηρείτα η τάση των ατόμων να καταβάλλουν λιγότερη προσπάθεια όταν εργάζονται σε ομάδα.
Η θεωρία Ρεαλιστικής Σύγκρουσης προτείνει ότι η εχθρότητα και οι προκαταλήψεις μεταξύ ομάδων προκύπτουν από τον ανταγωνισμό για περιορισμένους πόρους (π.χ. χρήματα, έδαφος, δουλειές).
Συνοπτικά, η θεωρία ομάδων στην Κοινωνική Ψυχολογία δείχνει ότι ο άνθρωπος είναι ένα ον που ορίζεται σημαντικά από τις συλλογικές του ταυτότητες και ότι η συμπεριφορά του αλλάζει ριζικά όταν δρα ως μέλος μιας ομάδας.
